Кај тинејџерите во Србија се појави нов тренд – „sniffit“ односно „шмркање“, енергетски прав што се шмрка низ носот и кој преку социјалните мрежи се претставува како брз начин за зголемување на енергијата и концентрацијата.
И додека овој и слични производи веќе се забранети во некои земји, тој е лесно достапен во Србија.
Поранешниот инспектор и дефектолог Ламба Ѓорелијевски изјави за ТВ Нова дека ова го потсетува на тривијализацијата на употребата на дрога, додека психологот Драгана Ивановиќ предупредува дека составот на правот е непознат и дека психоактивните супстанции можат да доведат до најсериозната психијатриска болест – психоза.
„Препорачаниот начин за земање е „шмркање“, затоа се нарекува „sniffit“, низ мукозната мембрана на носот, со цевче што е во производот. Значи, токму така функционира… (Симулација на земање наркотици) за всушност да се започне навреме со некоја „обука“ за тоа како да се користат некои прашкасти супстанции“, објаснува Ѓорелијевски.
Психологот Драгана Ивановиќ вели дека фактот што не се знае специфичниот состав или последиците од енергетскиот прав, како и фактот што станува збор за „симулација на земање дрога“ е подеднакво проблематичен.
„Прво, не го знаеме составот, ниту како се продава. Ако се продава преку социјалните мрежи, тоа значи дека не е ни легално. А потоа е симулацијата на тоа шмркање, што ви дава поттик дека подоцна ќе земете нешто слично на него. Но, инаку, голем проблем е употребата на психоактивни супстанции, особено кај помладата популација. Но, за жал, она што е во пракса, она што го гледам секој ден, е буквално сите возрасти кои користат психоактивни супстанции“, рече таа.
Според неа, децата почнуваат да консумираат психоактивни супстанции уште во основно училиште, кога, како што нагласува, не се свесни за последиците.
„Психоактивните супстанции можат да доведат до најсериозната психијатриска болест, а тоа е психоза. Секако, ова не им е индицирано. Не се зборува многу за тоа. Нема едукација, да речеме, за населението да разбере колку е опасно. Дури оди дотаму што некаде се промовира дека психоактивните супстанции се корисни за вас во некои случаи. Тука треба да бидеме внимателни. А потоа го земаат како објаснување дека им помага да функционираат, да работат подобро, да дејствуваат, да размислуваат, да лекуваат нешто што е важно“, објаснува соговорникот на ТВ Нова.
Водителката спомена дека „sniffit“ се рекламира како алатка што го подобрува енергетскиот статус и фокусот, но исто така забележува дека оваа кампања може да доведе до нормализација на придобивките од консумирањето, како на пример за марихуаната, каде што најчесто се слушаат аргументи дека не предизвикува агресија кај луѓето, како што е случајот со алкохолот.
Ѓорелијевски вели дека алкохолот предизвикува најголема штета, проследен од дрогите, но дека супстанциите не можат да се споредат на толку лаички начин.
„Ниедна дрога не е добра. Она што луѓето мора да го разберат е дека младите луѓе сè порано доаѓаат во контакт со дрога, дрогата се афирмира преку популарни емисии, работи што младите ги следат. Зборувам за интернетот и социјалните мрежи. На почетокот, кога ја започнавме приказната за „шмркање“, рековме дека се продава тука. Се продава во Србија, но преку интернет. Нема продавници што го продаваат. И она што треба да се направи, според мене, е да се реагира на време, а не да се чека агенција од Лисабон која ќе даде препорака да се стави на листата на забранети супстанции“, рече тој.
Тука настанува проблемот, како што објаснува тој, бидејќи полицијата и судот можат да реагираат само ако супстанцијата е на листата на дроги – односно ако е забранета.
„Дотогаш, овој sniffit всушност може да се продава и нема можност системот да реагира за да го забрани, да го гони некого со кривична пријава или нешто слично. Се додека, велам, не е на списокот на дроги, а Министерството за здравство е министерството кое треба да ја пласира таа супстанца“, објаснува експертот и додава дека sniffit воопшто не е регистриран во Србија:
„Сè што не е забрането е дозволено. На пример, ако испраќате кокаин преку интернет, односно со поштенска достава, ако полицијата дознае, може да реагира, така што лицето кое го испратило и лицето кое го чекало треба да бидат гонети, ако супстанцата требало да стигне до него.“
